ఐఆర్ఐఎస్ దేనా అంటే ఏమిటీ? హిందూ మహా సముద్రంలో ఎలా పేలిపోయింది?

శ్రీలంక దక్షిణ తీరంలో హిందూ మహసముద్రంలో ఈ సంఘటన జరిగింది. అంతర్జాతీయ జలాల్లో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడూ నౌక దెబ్బతిందని, ఈ దాడిని ఆకస్మిక, నిర్ణయాత్మక దాడిగా అభివర్ణించినట్లు అమెరికా రక్షణ కార్యదర్శి పీట్ హెగ్సేత్ తెలిపారు. జలాంతర్గాముల ద్వారా యుద్ధనౌక టార్గెట్ చేయడం కూడా అరుదుగా జరుగుతుంటాయి. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం జరిగిన తరువాత ఇలాంటి సంఘటన జరగడం మాత్రం ప్రథమం.

శ్రీలంకలోని పోర్ట్ నగరం అయిన గాలే అధికారుల ప్రకారం.. సహాయక చర్యల తర్వాత 87 మృతదేహాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 32 మంది నావికులను రక్షించామని, దాదాపు 60 మంది సిబ్బంది ఇంకా కనిపించడం లేదని అధికారులు తెలిపారు. యుద్ధనౌకలో దాదాపు 180 మంది ఉన్నట్లు భావిస్తున్నారు.

విపత్తు కాల్‌కు స్పందించిన రెస్క్యూ బృందాలు ప్రాణాలతో బయటపడిన వారిని రక్షించే సమయంలో నీటిలో తేలియాడుతున్న మృతదేహాలను గుర్తించారు. దాడి శ్రీలంక ప్రాదేశిక జలాల వెలుపల జరిగినప్పటికీ, ప్రమాద కాల్ అందుకున్న తర్వాత శ్రీలంక నావికాదళం రెస్క్యూ మిషన్‌ను ప్రారంభించింది.

సంఘటనా స్థలానికి చేరుకున్న శ్రీలంక నావికాదళ పడవలు సముద్రంలో చమురు తెట్టు, ప్రాణాలతో బయటపడిన వారిని కనుగొన్నట్లు నివేదించాయి. వెలికితీసిన మృతదేహాలను గాలేలోని కరాపిటియా ఆసుపత్రికి తరలించారు.

నౌక కమాండర్, సీనియర్ అధికారులు సహా ప్రాణాలతో బయటపడిన వారు తమ నౌకను జలాంతర్గామి నుంచి ప్రయోగించిన టార్పెడో ఢీకొట్టిందని రక్షకులకు చెప్పారని నావల్ అధికారులు తెలిపారు.

ఈ ఫ్రిగేట్ ఇటీవల భారత నౌకాదళం నిర్వహించిన ద్వైవార్షిక నావికాదళ విన్యాసం అయిన మిలన్ బహుళ పక్ష నావికాదళ విన్యాసంలో పాల్గొంది. ఫిబ్రవరి 18 నుంచి 25 వరకు భారత తూర్పు తీరంలోని విశాఖపట్నం సమీపంలోని బంగాళాఖాతంలో ఈ ఎక్సర్ సైజు జరిగింది. భారత తూర్పు నావికాదళం ముందుగా పోస్ట్ చేసిన చిత్రాలలో ఇరాన్ యుద్ధనౌక ఇక్కడ నిర్వహించిన ఫ్లీట్ రివ్యూలో విశాఖపట్నం చేరుకున్నట్లు చూపించింది. ఇందులో అనేక అంతర్జాతీయ నావికాదళాలు పాల్గొన్నాయి.

IRIS దేనా ఇరాన్ నావికాదళంలో సరికొత్త డిస్ట్రాయర్ నౌక, 2021లో ఇరాన్ దేశీయంగా ఉత్పత్తి చేసిన మౌడ్జ్ లేదా మోవ్జ్ క్లాస్ మల్టీ-రోల్ గైడెడ్ క్షిపణి యుద్ధనౌకలలో భాగంగా ప్రారంభించబడింది. యుద్ధనౌకలో యాంటీ-షిప్ క్షిపణులు, ఉపరితలం నుంచి గగనతలానికి క్షిపణులు, టార్పెడో లాంచర్లు, మెషిన్ గన్లు, ఒక ఫిరంగి ఉన్నాయి.

నైరుతి ఇరాన్‌లోని మౌంట్ దేనా పేరు మీద ఉన్న ఈ నౌకలో హెలికాప్టర్ ల్యాండింగ్ ప్యాడ్, బహుళ లక్ష్యాలను ట్రాక్ చేయగల రాడార్ వ్యవస్థలు ఉన్నాయి. ఇది దేశీయంగా తయారు చేయబడిన బోన్యన్ 4 ఇంజిన్లతో కూడిన ఇరాన్ మొదటి డిస్ట్రాయర్, ఒక్కొక్కటి 5,000 హార్స్‌పవర్‌తో పనిచేస్తుంది. ఈ యుద్ధనౌకను ఫిబ్రవరి 2023లో US ట్రెజరీ డిపార్ట్‌మెంట్ మంజూరు చేసింది.

మాజీ నేవీ చీఫ్ అడ్మిరల్ అరుణ్ ప్రకాష్ ఎక్స్ లో ఇలా రాశారు. “శ్రీలంక దక్షిణ కొనలో భారీ ప్రాణనష్టంతో ఇరానియన్ యుద్ధనౌక మునిగిపోవడం అర్థరహితమైన చర్య. ఈ బహిరంగ సంఘర్షణలో హింస మరొక కోణాన్ని ప్రారంభించడం సముద్రాలలో ఆందోళనను వ్యాపింపజేస్తుంది. ప్రపంచ సముద్ర వాణిజ్యానికి అంతరాయం కలిగిస్తుంది. ఖండించదగినది!” అడ్మిరల్ ప్రకాష్ అన్నారు.

“ఇరాన్ యుద్ధనౌక మునిగిపోవడం ఇరాన్-యుఎస్-ఇజ్రాయెల్ యుద్ధం మన ఇంటి ముంగిటకు వచ్చిందని చూపిస్తుంది. భారత్ తన తీవ్ర ఆందోళన మరియు అసంతృప్తిని అమెరికాకు తెలియజేయాలి”

"ఈరోజు, భారతదేశం ఆహ్వానించిన మిలన్ 2026 ఇంటర్నేషనల్ ఫ్లీట్ రివ్యూ నుంచి తిరిగి వస్తున్న ఇరానియన్ నావికాదళ నౌకను శ్రీలంక సమీపంలో భారత జలాల అంచున యుఎస్ జలాంతర్గామి ముంచివేసింది. భారత్ దాని పొరుగు ప్రాంతంలో ఎటువంటి ప్రభావం లేదా? లేదా ఆ స్థలాన్ని కూడా నిశ్శబ్దంగా వాషింగ్టన్ - టెల్ అవీవ్‌లకు అప్పగించారా?"

ఈ దాడి యునైటెడ్ స్టేట్స్ -ఇరాన్ మధ్య ఘర్షణ గణనీయమైన భౌగోళిక విస్తరణను సూచిస్తుంది. ఇప్పటివరకు, సంఘర్షణకు సంబంధించిన చాలా సైనిక కార్యకలాపాలు గల్ఫ్ ప్రాంతం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి.

హిందూ మహాసముద్రంలో ఇరానియన్ నావికాదళ నౌక మునిగిపోవడం ఘర్షణ కొత్త సముద్ర మండలాల్లోకి విస్తరిస్తోందని సూచిస్తుంది. అది ప్రపంచంలోని అత్యంత రద్దీగా ఉండే సముద్ర కారిడార్‌లలో ఒకదానిలో అంతర్జాతీయ షిప్పింగ్ మార్గాలు, నావికాదళ కదలికలకు ప్రమాదాలను పెంచుతుంది.