
ఇరాన్ యుద్ధం చైనాకు లాభం చేకూరుస్తుందా? ఎలా?
వాషింగ్టన్ - టెహ్రన్ సంబంధాలు ఇకముందుకు వెళ్లకపోవడమే కారణం
ప్రణయ్ శర్మ
అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ సంయుక్త సైనిక చర్యలో ఇరాన్ సుప్రీం నాయకుడు ఆయతుల్లా అలీ ఖమేనీ హత్యను చైనా ఖండించింది. ఇది ఇరాన్ సార్వభౌమాధికారాన్ని తీవ్రంగా ఉల్లంఘించడమే అని అది వ్యాఖ్యానించింది.
రెండు కూటములు శత్రుత్వాన్ని అంతం చేయాలని, యుద్ధం విస్తృత ప్రాంతానికి వ్యాపించకుండా చూసుకోవాలని కోరింది. హింస - అస్థిరత, రెండు కూటముల సుదీర్ఘ పోరాటం ఈ ప్రాంతం నుంచి చైనా ఇంధన సరఫరాను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేస్తుంది.
దాని వాణిజ్యం, ఇంధన వనరులు మొత్తం ఈ ప్రాంతం నుంచే వస్తోంది. కోవిడ్-19 మహమ్మారి, అమెరికాతో సుదీర్ఘ వాణిజ్య సుంకాల యుద్ధం ద్వారా ఇప్పటికే ప్రభావితమైన దాని ఆర్థిక పునరుద్ధరణకు ఈ యుద్ధం తీవ్ర ఆటంకం కలిగించే అవకాశం ఉంది.
కాబట్టి చైనా ఈ ప్రాంతంలో దానికి బలమైన ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. అయితే యుద్ధం పై దానికి ఆసక్తి లేదు. కానీ ఇదే సమయంలో సంఘర్షణ నివారించాలని అది కోరుకోవడం లేదు. అయితే, ఇరాన్లో ఒక చిన్న యుద్ధం చైనా వ్యూహాత్మక ఆసక్తికి సంబంధించినది కావచ్చని నిపుణులలో ఒక వర్గం భావిస్తోంది.
ఈ వివాదం నుంచి చైనాకు ఏం లాభం..
యుద్ధం వల్ల అమెరికా పట్ల ఇరాన్ అనుమానం మరింత బలపడుతుందని, వాషింగ్టన్తో బలమైన సంబంధాలను ఏర్పరచుకోకుండా టెహ్రాన్ ను నిలువరిస్తుందని నిఫుణులు భావిస్తున్నారు. ఇరాన్లో పాలన మార్పును చైనా వ్యతిరేకిస్తుంది.
ఎందుకంటే ఇది అమెరికా అనుకూల పాలనను తీసుకురావచ్చు. కానీ బలహీనమైన ఇరాన్, బీజింగ్కు మంచి అవకాశాలు ఇస్తుంది. ఎందుకంటే అది చైనాపై పూర్తిగా ఆధారపడి ఉంటుంది. వచ్చే నెలలో బీజింగ్లో డోనాల్డ్ ట్రంప్- షీ జిన్పింగ్ సమావేశమైనప్పుడు ఇరాన్పై సంయమనం పాటించడం, చైనా వాణిజ్యం, తైవాన్ సమస్యలపై అమెరికా నుంచి హమీలు పొందవచ్చు.
అమెరికా అధ్యక్షుడు, అతని చైనా అధ్యక్షుడు ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను పునఃప్రారంభించాలని, ప్రస్తుత వాణిజ్య సుంకాల యుద్ధం ఒత్తిడిని తొలగించడం ద్వారా మరింత సహకార సంబంధాల కోసం ప్రయత్నిస్తారనేది సుస్పష్టం.
అదనంగా, పాలన మార్పు తీసుకురావడానికి అమెరికా చేసిన ప్రయత్నం నుంచి ఇరాన్ బయటపడితే, టెహ్రాన్- వాషింగ్టన్ మధ్య వ్యూహాత్మక దూరాన్ని పెంచుతుంది. ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతం కంటే అమెరికన్ అధ్యక్షుడిని గల్ఫ్కు ఎక్కువ సమయం కేటాయించేలా చేస్తుంది.
చైనా-ఇరాన్ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం
2021లో చైనా - ఇరాన్ 25 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ సమగ్ర, వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యంపై సంతకం చేశాయి. ఇరాన్ మౌలిక సదుపాయాలు, ఇంధనం, బ్యాంకింగ్ రంగాలలో చైనా 400 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడిని కూడా హమీ ఇచ్చింది. దీని వలన టెహ్రాన్ -బీజింగ్ బిలియన్ డాలర్ల బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇనిషియేటివ్ (BRI)లో కీలక భాగస్వామిగా మారింది. అయితే, ఇరాన్లో తన పెట్టుబడిని ముందుకు తీసుకెళ్లడంలో చైనా కాస్త ఆచితూచి వ్యవహరిస్తోంది. చైనా ఇప్పటివరకు చేసిన పెట్టుబడిలో ఎక్కువ భాగం ఇరాన్ ఇంధన రంగంలో మాత్రమే ఉన్నాయి.
ముఖ్యంగా ఇరాన్ నుంచి చవకైన చమురు - గ్యాస్ కొనుగోలులో చైనా ఆసక్తిగా ఉంది. చాలా కాలంగా అంతర్జాతీయ ఆంక్షల కింద ఉన్నందున చైనా తన చమురు, గ్యాస్ కొనుగోలు ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు జీవనాడిలా ఉంది.
2025లో చైనా, ఇరాన్ రవాణా చేసిన చమురులో 80 శాతానికి పైగా గణనీయమైన తగ్గింపు ధరతో కొనుగోలు చేసింది. ఇది చైనా సముద్రం ద్వారా దిగుమతి చేసుకున్న మొత్తం చమురులో 13.5 శాతం. చమురు సరఫరాలు కొనుగోలు చేయడం, చైనా ఇరాన్ను బ్రిక్స్, షాంఘై సహకార సంస్థలో సభ్యునిగా చేయడం ద్వారా దాని అంతర్జాతీయంగా ఉన్న కూటముల్లో చేర్పించడానికి సహాయపడింది. ఇరాన్ అణ్వాయుధాలను తయారు చేసుకోవడాన్ని చైనా వ్యతిరేకిస్తోంది
శాంతియుత ప్రయోజనాల కోసం అణుశక్తిని అభివృద్ధి చేయాలనే ఇరాన్ కోరిక చట్టబద్ధమైన హక్కని చైనా సమర్థిస్తోంది. అణ్వాయుధాల వ్యాప్తి నిరోధక ఒప్పందం (NPT)పై సంతకం చేసినందున, టెహ్రాన్ అణ్వాయుధాలను తయారు చేయడాన్ని కూడా చైనా వ్యతిరేకిస్తోంది.
జూన్ 2025లో అమెరికా - ఇజ్రాయెల్ దానిపై సంయుక్త సైనిక చర్య తీసుకున్నప్పటి నుంచి, భవిష్యత్తులో అలాంటి దాడులను అరికట్టడానికి ఇరాన్ అణ్వాయుధాలను అభివృద్ధి చేయడానికి దారితీస్తుందని నిపుణులలో విస్తృత ఊహాగానాలు ఉన్నాయి.
ఇరాన్ అణ్వాయుధాలను అభివృద్ధి చేస్తే, అది పశ్చిమాసియాలో అణ్వాయుధాలు కలిగి ఉన్న ఇజ్రాయెల్ తో సమానంగా శక్తిని సాధిస్తుంది. అయితే అది అణ్వాయుధ శక్తిని సముపార్జిస్తే అది అణ్వాయుధ పోటీకి దారితీస్తుందని బీజింగ్ పొరుగు దేశాలైన జపాన్, దక్షిణ కొరియా, ఆస్ట్రేలియా అణ్వాయుధాలను అభివృద్ధి చేయడానికి, ఇండో-పసిఫిక్లో చైనా ఆధిపత్యాన్ని సవాలు చేయడానికి ప్రోత్సహిస్తుందని చైనా భయపడుతోంది.
"అక్టోబర్ 7 నుంచి, చైనా ఈ ప్రాంతంలో చాలావరకు వెనుకబడి ఉంది. గాజాపై ఇజ్రాయెల్ను విమర్శించడం, ఇరాన్పై ఏకపక్ష బలప్రయోగం కోసం అమెరికాను బెదిరించడం, ఉపయోగించడం కోసం పిలుపునివ్వడం తప్ప తక్కువ నిర్దిష్ట చర్య తీసుకుంది" అని లండన్లోని చాథమ్ హౌస్తో ఈ ప్రాంత నిపుణుడు అహ్మద్ అబౌదౌహ్ అన్నారు.
2025లో 12 రోజులపాటు జరిగిన యుద్ధంలో ఇరాన్పై దాడులను బీజింగ్ విమర్శించింది, కానీ టెహ్రాన్కు సైనిక మద్దతు ఇవ్వలేదని ఆయన ఎత్తి చూపారు. చైనా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి ఇప్పటికే ఇరాన్కు దీర్ఘ-శ్రేణి క్షిపణులను సరఫరా చేస్తున్నట్లు వచ్చిన నివేదికలను తోసిపుచ్చారు.
ఇది బీజింగ్కు యుద్ధంలో సైనికపరంగా పాల్గొనాలనే కోరిక లేదని సూచిస్తుంది. చైనా, రష్యా, ఇరాన్పై దృష్టి సారించాయా? యుద్ధంపై బలమైన ప్రకటనలు జారీ చేసినప్పటికీ, చైనా - రష్యా ఇరాన్పై రక్షణ కల్పిస్తున్నాయని పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు.
"బీజింగ్- మాస్కో- టెహ్రాన్తో ఆర్థిక, దౌత్య సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకున్నాయి కానీ ప్రత్యక్ష సైనిక సాయం అందించడానికి తక్కువ సుముఖత చూపించాయి" అని వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్ విశ్లేషణలో ఇరాన్లో జరుగుతున్న పరిస్థితిపై వెల్లడైంది.
చైనా లేదా రష్యా రెండూ ఇరాన్పై వాషింగ్టన్తో సైనిక ఘర్షణకు దిగడానికి సిద్ధంగా లేవని WSJ వాదించింది. ఎందుకంటే టెహ్రాన్తో వారి సంబంధాలు దాని తరపున యుద్ధానికి వెళ్లడానికి నిబద్ధత కంటే ఆచరణాత్మకమైనవి, లావాదేవీలపరమైనవి.
యుద్ధం ఎంతకాలం కొనసాగగలదు?
గతంలో జరిగిన అనేక చిన్న యుద్ధాలు సుదీర్ఘ సైనిక ప్రచారాలుగా మారినందున యుద్ధం వ్యవధిని అంచనా వేయడం ఎల్లప్పుడూ కష్టం అని నిపుణులు అంటున్నారు. ఇరాన్ యుద్ధం వ్యవధి అనేక అంశాలపై ఆధారపడి ఉండవచ్చని వారు అంటున్నారు. ఇరాన్ ఈ ప్రాంతంలో మరిన్ని US ఆస్తులను విజయవంతంగా లక్ష్యంగా చేసుకోగలిగితే, తద్వారా USకు తిరిగి వచ్చే మృతదేహ సంచుల సంఖ్య పెరుగుతుంది.
ట్రంప్ తన వ్యూహాన్ని తిరిగి అంచనా వేయవలసి వస్తుంది. యుద్ధాన్ని ముందుగానే ముగించవలసి వస్తుంది. అదేవిధంగా, ఇజ్రాయెల్ పౌరుల మరణాల సంఖ్య పెరగడం వలన ఇరాన్పై సైనిక కార్యకలాపాలను ముగించాలని టెల్ అవీవ్పై ఒత్తిడి రావచ్చు.
మరోవైపు, సంఘర్షణను పొడిగించే ఇరాన్ సామర్థ్యం కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది. అమెరికా - ఇజ్రాయెల్ యుద్ధ విమానాలు క్రమం తప్పకుండా బాంబు దాడులకు దిగుతున్నాయి. దీనివల్ల దాని సామర్థ్యం ఎలా ఉందంటుంది చెప్పలేము.
వేగంగా క్షీణిస్తున్న క్షిపణి ఆయుధాలు, ఇతర అధునాతన ఆయుధాల నేపథ్యంలో, ఇరాన్ ముందస్తు కాల్పుల విరమణకు పిలుపునివ్వవలసి రావచ్చు. ఈ వివాదం స్వల్ప కాలానికి మించి కొనసాగితే, విస్తరిస్తూనే ఉంటే, కొనసాగుతున్న యుద్ధాన్ని ముందస్తు ముగింపు వరకు ఆపడానికి ఇతర ప్రపంచ శక్తులు జోక్యం చేసుకోవలసి రావచ్చు.
కానీ అమెరికా - ఇజ్రాయెల్ వెనక్కి తగ్గడానికి నిరాకరించి ఇరాన్పై దాడి చేయాలని నిర్ణయించుకున్నప్పటికీ, చైనా లేదా రష్యా ఇరాన్ రక్షణకు సైనికపరంగా వచ్చే అవకాశం చాలా తక్కువగా ఉంది. యుద్ధానికి మించి పశ్చిమాసియాపై అమెరికా సైనికపరంగా ఆసక్తిని కలిగి ఉండటం, దానితో సాయుధ పోరాటంలోకి ప్రవేశించకపోవడం చైనా వ్యూహాత్మక ఆసక్తి.
Next Story

