తెలుగు సాహితీ ధ్రువతార 'ముక్తవరం పార్థసారథి'

ముక్తవరం పార్థసారథి తెలుగు సాహిత్య రంగంలో విశిష్టమైన ముద్ర వేసిన రచయిత, అనువాదకులు. సమకాలీన సమాజంలోని మనిషి పోకడలు, మానసిక ధోరణులు, సమాజంలోని వికారాలను తన రచనల ద్వారా ఆయన ఎంతో ప్రతిభావంతంగా ఆవిష్కరించారు. సమాజం పట్ల బాధ్యత, మనిషి అంతరంగం పట్ల అవగాహన కలిగిన రచయితగా ఆయన అనేక నవలలు, కథలు, అనువాద రచనలు చేశారు. తెలంగాణ రాష్ట్ర అవతరణ ఉత్సవాల సందర్భంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ నిర్వహించిన కవి సమ్మేళనంలో ఆయన సత్కారం అందుకోవడం ఆయన సాహిత్య కృషికి నిదర్శనం.

పార్థసారథి గారి అనువాద రచనలు తెలుగు పాఠకులకు ప్రపంచ సాహిత్యాన్ని పరిచయం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించాయి. ముఖ్యంగా జాక్ లండన్ రాసిన "ఉక్కు పాదం" నవలను ఆయన తెలుగులోకి అనువదించారు. వర్గదోపిడీ నిజస్వరూపాన్ని బట్టబయలు చేస్తూ, ప్రజలను చైతన్యవంతుల్ని చేసే ఈ నవల, సామాజిక విప్లవాన్ని ఆకాంక్షించే వారికి ఒక శక్తివంతమైన ఆయుధంగా నిలుస్తుంది. అలాగే "ఒక బానిస ఆత్మకథ" వంటి అనువాదాలు కూడా పాఠకులను ఎంతగానో ప్రభావితం చేశాయి. ప్రపంచ దేశాల సాహిత్యాన్ని తెలుగులోకి తీసుకురావడంలో ఆయన చేసిన కృషి అసమానమైనది.

ఆయన స్వతంత్ర రచనల్లో "మనసులోని చలి" నవల ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఒక తాత్త్విక దృక్పథంతో, మానసిక విశ్లేషణతో సాగే ఈ నవలలో హృదయాన్ని స్పృశించే సంభాషణల ద్వారా వివిధ మనస్తత్వాలను ఆయన అత్యద్భుతంగా చిత్రించారు. "విశ్వ కథా శతకం", "నువ్వూ-నేనూ-చిన్నారావూ", "మరణోపనిషత్", "రంగుల వల" వంటి రచనలు ఆయనలోని సృజనాత్మకతకు అద్దం పడతాయి. "వంద కథలు" సంకలనంలో ప్రపంచ దేశాలకు చెందిన ప్రముఖ కథకుల కథలను సంక్షిప్తీకరించి తెలుగు పాఠకులకు అందించడం ఒక గొప్ప ప్రయోగం.

కథా సాహిత్యంలో కూడా ఆయనది విలక్షణమైన శైలి. 1960ల నుంచి నేటి వరకు ఆయన అనేక కథలను రాశారు. "పక్షి", "ఆ రాత్రి", "నీలికళ్ళు", "గాడిద" వంటి కథలు వివిధ పత్రికల్లో ప్రచురితమై పాఠకుల ప్రశంసలు పొందాయి. హొవార్డ్ ఫాస్ట్, బెర్ట్రండ్ రసెల్ వంటి అంతర్జాతీయ రచయితల కథలను తెలుగులోకి అనువదించడం ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్త మానవీయ విలువలను ఆయన స్థానిక పాఠకులకు చేరవేశారు. "పర్ఫెక్ట్-27" వంటి అనువాద కథల సంపుటులు మానసిక సంఘర్షణలను, మానవీయ కోణాలను ఆవిష్కరించాయి.

పార్థసారథి కేవలం తెలుగులోనే కాకుండా ఇతర భాషా సాహిత్యాల పట్ల కూడా మక్కువ చూపారు. ఆయన రచనలు కన్నడ భాషలో కూడా వెలువడటం విశేషం. ప్రపంచ ప్రఖ్యాత చిత్రాల గురించి ఆయన రాసిన "ఒడిద కన్నడి" అనే పుస్తకం కన్నడ పాఠకుల ఆదరణ పొందింది. ఇలా ఒక భాషా సరిహద్దులకే పరిమితం కాకుండా, ప్రపంచ సాహిత్యాన్ని తెలుగులోకి, తెలుగు వారి ఆలోచనా దృక్పథాన్ని ఇతర భాషల్లోకి తీసుకెళ్లడంలో ఆయన చేసిన కృషి తెలుగు సాహితీ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది.

తెలుగు సాహితీవనంలో తనదైన ముద్రవేసి, ప్రపంచ సాహిత్యాన్ని తెలుగు పాఠకులకు చేరువ చేసిన ముక్తవరం పార్థసారథి గారి మరణం తెలుగు సాహిత్యలోకానికి తీరని లోటు, ఆయన అక్షరాలు నిరంతరం జీవిస్తూనే ఉంటాయి. అక్షరాన్ని ఆయుధంగా మలచుకుని, అనువాదాన్ని ఒక కళగా తీర్చిదిద్దిన ఆయన కృషి వెలకట్టలేనిది. సామాజిక చైతన్యం కోసం 'ఉక్కుపాదం' వంటి రచనలను, మానవ మనస్తత్వ విశ్లేషణ కోసం 'మనసులోని చలి' వంటి నవలలను అందించిన ఆయన మరణం తెలుగు సాహిత్య లోకానికి తీరని లోటు. ఆయన మరణం ఒక వ్యక్తి నిష్క్రమణ మాత్రమే కాదు, ఒక విజ్ఞాన గని అంతర్థానం కావడం.