కాల్పుల విరమణ ఒప్పందంలో ఏం ఉంది?

ఇరాన్ ప్రతిపాదించిన 10 సూత్రాలను ట్రంప్ ఆచరణ సాధ్యమైనవి ప్రకటించి దాడుల నుంచి వెనక్కి తగ్గారు. దీనికి బదులుగా ఇరాన్ ఆధీనంలో ఉన్న హార్ముజ్ జలసంధిని తెరవాలి. కానీ ఒమన్, ఇరాన్ రెండు కూడా ఇక్కడ నుంచి ప్రయాణించే ఓడల నుంచి సుంకాలు వసూలు చేసుకోవచ్చని వాటిని ఇరాన్ పునర్మిణానికి వాడుకోవచ్చని తెలిసింది. రెండు పక్షాల మధ్య ఏప్రిల్ 10 నుంచి పాకిస్తాన్ కేంద్రంగా శాంతిచర్చలు జరగబోతున్నాయి.

ఈ కాల్పుల విరమణ ప్రస్తావనలో లెబనాన్ ప్రస్తావన లేదని, ఇరాన్ పై రెండు వారాల దాడులు నిలిపివేసే ట్రంప్ నిర్ణయానికి మా మద్దతు కొనసాగుతుందని ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహూ చెప్పారు.

"అమెరికా, ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ అరబ్ పొరుగు దేశాలు, ప్రపంచానికి ఇరాన్ ఇకపై అణు, క్షిపణి, ఉగ్రవాద ముప్పును కలిగించకుండా చూసేందుకు అమెరికా చేస్తున్న ప్రయత్నానికి ఇజ్రాయెల్ కూడా మద్దతు ఇస్తుంది" అని నెతన్యాహు కార్యాలయం ఒక ప్రకటనలో తెలిపింది. "రెండు వారాల కాల్పుల విరమణలో లెబనాన్ చేర్చబడలేదు" అని ఆ ప్రకటన క్లుప్తంగా పేర్కొంది.

అయితే కాల్పుల విరమణ ఎప్పుడు ప్రారంభం అవుతుందో రెండు పక్షాలు పేర్కొనలేదు. కానీ బుధవారం తెల్లవారుజాముదాకా ఇరాన్ పై అమెరికా ఇజ్రాయెల్ దాడులు చేయగా, అందుకు ప్రతీకారంగా ఇరాన్ కూడా క్షిపణులు, డ్రోన్లతో విరుచుపడింది.

అమెరికా అధ్యక్షుడు ప్రకటించిన రెండు వారాల కాల్పుల విరమణను ధృవీకరిస్తూ ఇరాన్ సుప్రీం నేషనల్ సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్ బుధవారం ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది. ఈ కాల్పుల విరమణ అంటే యుద్ధం ముగిసినట్లు కాదని టెహ్రాన్ స్పష్టం చేసింది. "మా చేతులు ట్రిగ్గర్‌పైనే ఉంటాయి, శత్రువు చిన్న పొరపాటు చేసినా, దానిని పూర్తి బలంతో ఎదుర్కొంటాము" అని ఇరాన్ ప్రకటనలో పేర్కొంది.

ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలోని ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇరాన్ బ్రాడ్‌కాస్టింగ్ (IRIB)లో వచ్చిన ప్రకటన ప్రకారం.. ఇరాన్ సర్వోన్నత నాయకుడు మొజ్తబా ఖమేనీ.. "ఇది యుద్ధానికి ముగింపు కాదు, కానీ అన్ని సైనిక విభాగాలు సర్వోన్నత నాయకుడి ఆదేశాన్ని పాటించి కాల్పులు ఆపాలి."

పాకిస్తాన్ మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాలను ఖమేనీ కూడా అంగీకరించారు. అది "ప్రధాని షరీఫ్ సోదరపూర్వక అభ్యర్థనకు" ప్రతిస్పందనగా ఈ ప్రకటన ఉందని అన్నారు. ఖమేనీ ప్రకటన ప్రకారం.. "అమెరికా తన 15-సూత్రాల ప్రతిపాదన ఆధారంగా చర్చలు జరపాలని చేసిన అభ్యర్థనను, అలాగే చర్చలకు ప్రాతిపదికగా ఇరాన్ 10-సూత్రాల ప్రతిపాదన సాధారణ చట్రాన్ని అంగీకరిస్తున్నట్లు అమెరికా అధ్యక్షుడు చేసిన ప్రకటనను పరిగణనలోకి తీసుకుని, ఇరాన్ యొక్క సర్వోన్నత జాతీయ భద్రతా మండలి తరపున నేను ఇందుమూలంగా ప్రకటిస్తున్నాను. ఇరాన్‌పై దాడులు నిలిపివేస్తే, మా శక్తివంతమైన సాయుధ దళాలు తమ రక్షణ కార్యకలాపాలను నిలిపివేస్తాయి."

వ్యూహాత్మక, కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఆయన మాట్లాడుతూ, "రెండు వారాల పాటు, ఇరాన్ సాయుధ దళాలతో సమన్వయంతో, సాంకేతిక పరిమితులను తగిన విధంగా పరిగణనలోకి తీసుకుని హార్ముజ్ జలసంధి గుండా సురక్షిత ప్రయాణం సాధ్యమవుతుంది" అని అన్నారు.

1. ఇరాన్‌పై ఇకపై ఎలాంటి దురాక్రమణ చర్యలు జరగకుండా చూసేందుకు అమెరికా హామీ.

2. హార్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ నియంత్రణ కొనసాగించడం.

3. ఇరాన్ యురేనియం సుసంపన్నం చేసే హక్కులను అధికారికంగా అంగీకరించడం.

4. అన్ని ప్రాథమిక అమెరికా ఆంక్షలను తక్షణమే ఎత్తివేయడం.

5. అన్ని ద్వితీయ ఆంక్షలను తొలగించడం.

6. ఇరాన్‌కు వ్యతిరేకంగా ఉన్న అన్ని ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి తీర్మానాలను రద్దు చేయడం.

7. IAEA బోర్డ్ ఆఫ్ గవర్నర్స్ తీర్మానాల రద్దు.

8. యుద్ధ నష్టాలు/పునర్నిర్మాణం కోసం ఇరాన్‌కు పరిహారం చెల్లింపు.

9. ఆ ప్రాంతం నుంచి అమెరికా పోరాట దళాల ఉపసంహరణ.

10. లెబనాన్‌తో సహా అన్ని రంగాలలో శాశ్వత ఘర్షణల నుంచి తప్పుకోవడం.

ముఖ్యంగా, ఇరాన్ అణు కార్యక్రమానికి సంబంధించి "సుసంపన్నీకరణను అంగీకరించడం" అనే అంశం, దాని 10-సూత్రాల కాల్పుల విరమణ ప్రణాళిక పార్సీ భాషా రూపంలో మాత్రమే ఉంది.

ఇరాన్ దౌత్యవేత్తలు పాత్రికేయులతో పంచుకున్న ఆంగ్ల రూపాలలో ఇది లేదు. ఆ పదం ఎందుకు లేదో వెంటనే స్పష్టంగా తెలియలేదు. 1979 ఇస్లామిక్ విప్లవం నుంచి ప్రారంభమై, ఇరాన్‌తో 47 సంవత్సరాల శత్రుత్వం తర్వాత, ఈ నిబంధనలు అమెరికా ఒక అసాధారణమైన వెనుకడుగు వేయడాన్ని సూచిస్తాయని నివేదికలు తెలిపాయి.

ట్రంప్ చేసిన ట్వీట్‌లో హార్ముజ్ జలసంధి గుండా ఇరాన్ తక్షణమే, సురక్షితమైన మార్గాన్ని కల్పించడంపైనే ఈ ఒప్పందం ఆధారపడి ఉంటుందని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు. ప్రస్తుత సైనిక లక్ష్యాలు ఇప్పటికే నెరవేరాయి కాబట్టి, టెహ్రాన్ నుంచి వచ్చిన "ఆచరణీయమైన" 10-సూత్రాల ప్రతిపాదన ఆధారంగా శాశ్వత శాంతి ఒప్పందాన్ని ఖరారు చేయడానికి ఈ అవకాశం మధ్యవర్తులకు వీలు కల్పిస్తుందని ట్రంప్ పేర్కొన్నారు.

దాదాపు అన్ని ప్రధాన వివాదాంశాలపై అమెరికా, ఇరాన్‌లు ఒక ఏకాభిప్రాయానికి వచ్చాయని ట్రంప్ అన్నారు. అధికారిక ఒప్పందాన్ని "పూర్తి చేయడానికి" రెండు వారాల కాల్పుల విరమణ ఒక చివరి అవకాశంగా ఉపయోగపడుతుందని ఆయన పేర్కొన్నారు.

అమెరికా, పశ్చిమాసియా ప్రయోజనాల తరపున మాట్లాడుతూ, దీర్ఘకాలంగా కొనసాగుతున్న ఈ ప్రాంతీయ సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించే అవకాశం దక్కడం గౌరవంగా ఉందని ట్రంప్ అన్నారు. ఇరాన్‌తో కాల్పుల విరమణలో పాకిస్తానీ నాయకులు షెహబాజ్ షరీఫ్, అసిమ్ మునీర్‌ల పాత్రను ఆయన ప్రముఖంగా ప్రస్తావించారు.

ఫిబ్రవరి చివరలో అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ప్రారంభించిన యుద్ధాన్ని ముగించడంలో సహాయపడే "ఆచరణీయమైన" 10-సూత్రాల ప్రణాళికను ఇరాన్ ప్రతిపాదించిందని ట్రంప్ మొదట చెప్పారు. అయితే, ఆయన తర్వాత ఆ ప్రణాళికను "మోసపూరితమైనది" అని పేర్కొన్నారు. కానీ దాని గురించి పూర్తి వివరాలు అందించలేదు.

ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని పూర్తిగా అంతం చేయడమే యుద్ధంలో ఒక కీలక అంశమని ట్రంప్ చెప్పారు. ఈ ఒప్పందంపై ఇజ్రాయెల్‌లో ఆందోళనలు ఉన్నాయని, ఈ పరిస్థితిపై అవగాహన ఉన్న ఓ వ్యక్తి ఒక విదేశీ మీడియా సంస్థతో మాట్లాడారు.

ఇరాన్ వద్ద ఉన్న అత్యంత సుసంపన్నమైన యురేనియం నిల్వలు, సుసంపన్నం చేసే కేంద్రాలలో ఇంకా భూగర్భంలోనే ఉన్నాయని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. యుద్ధాన్ని ప్రారంభించడానికి ఇజ్రాయెల్ - అమెరికా రెండూ పేర్కొన్న ప్రధాన సమస్యలలో ఇది ఒకటి. అంతేకాకుండా, ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చి తన ప్రకటనలో, ఇరాన్ సైనిక నిర్వహణలో జలసంధి గుండా ప్రయాణానికి అనుమతి ఉంటుందని చెప్పడం మరో ముఖ్యమైన విషయం.

దీని అర్థం ఇరాన్ ఆ జలమార్గంపై తన పట్టును పూర్తిగా సడలిస్తుందా లేదా అనేది వెంటనే స్పష్టంగా తెలియలేదు. ఏపీ వార్తా సంస్థతో మాట్లాడిన ఒక ప్రాంతీయ అధికారి ప్రకారం, ఈ ప్రణాళిక ఇరాన్ - ఒమన్ రెండూ జలసంధి గుండా ప్రయాణించే ఓడలపై రుసుములు వసూలు చేయడానికి అనుమతిస్తుంది. ఇరాన్ తాను సేకరించిన డబ్బును పునర్నిర్మాణం కోసం ఉపయోగిస్తుందని ఆ అధికారి చెప్పారు.

కొనసాగుతున్న దాడులు..

కాల్పుల విరమణకు ముందు, వైమానిక దాడులు రెండు వంతెనలు, ఒక రైల్వే స్టేషన్‌పై జరిగాయి. ఇరాన్ చమురు ఉత్పత్తికి కీలక కేంద్రమైన ఖార్గ్ ద్వీపంలోని సైనిక మౌలిక సదుపాయాలపై అమెరికా దాడి చేసింది. కాల్పుల విరమణ ప్రకటించినప్పటికీ, దౌత్యపరమైన చర్యల చుట్టూ నెలకొన్న గందరగోళాన్ని సూచిస్తూ, బుధవారం తెల్లవారుజామున యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, ఇజ్రాయెల్, సౌదీ అరేబియా, బహ్రెయిన్, కువైట్‌లలో క్షిపణి హెచ్చరికలు కొనసాగాయి.

ఇరాన్ నుంచి వచ్చిన కాల్పుల కారణంగా అబుదాబిలోని ఒక గ్యాస్ శుద్ధి కర్మాగారం మంటల్లో చిక్కుకుందని అధికారులు వార్తా సంస్థలకు తెలిపారు. ఇజ్రాయెల్ ఇరాన్‌పై తన దాడులను కొనసాగిస్తోందని, సైనిక నిబంధనల ప్రకారం పేరు చెప్పడానికి ఇష్టపడని ఒక ఇజ్రాయెల్ సైనిక అధికారి ఏపీకి తెలిపారు. ఇరాన్ కూడా ఇజ్రాయెల్‌పై కాల్పులు కొనసాగించింది.

యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి ఇరాన్‌లో 1,900 మందికి పైగా మరణించారు, కానీ ప్రభుత్వం కొన్ని రోజులుగా ఈ మృతుల సంఖ్యను బయటకు తెలపడం లేదు. ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న హిజ్బుల్లా మిలిటెంట్లతో ఇజ్రాయెల్ పోరాడుతున్న లెబనాన్‌లో, 1,500 మందికి పైగా మరణించారు.

10 లక్షల మందికి పైగా నిరాశ్రయులయ్యారు. అక్కడ పదకొండు మంది ఇజ్రాయెల్ సైనికులు మరణించారు. గల్ఫ్ అరబ్ దేశాలు, ఆక్రమిత వెస్ట్ బ్యాంక్‌లో రెండు డజన్లకు పైగా ప్రజలు మరణించగా, ఇజ్రాయెల్‌లో 23 మంది మరణించినట్లు తెలిపింది. 13 మంది అమెరికా సైనికులు మరణించారు.