కేంద్ర బడ్జెట్ 2026-27లో రైతులపై నిర్లక్ష్యం: రైతు స్వరాజ్య వేదిక

కేంద్ర బడ్జెట్ 2026-27లో రైతాంగానికి మరోసారి నిరాశే మిగిలింది. వ్యవసాయ, అనుబంధ రంగాల కేటాయింపులు తగ్గడంపై రైతు స్వరాజ్య వేదిక ఫిబ్రవరి 1న తీవ్ర విమర్శలు చేసింది. రైతులను దేశ అభివృద్ధికి చోదక శక్తులుగా కాకుండా అట్టడుగు వర్గాల స్థాయికి పరిమితం చేసిన దృష్టికోణమే ఈ బడ్జెట్‌లో స్పష్టంగా కనిపిస్తోందని వేదిక పేర్కొంది.

బడ్జెట్ కేటాయింపుల గణాంకాలు ఈ నిర్లక్ష్యాన్ని వెల్లడిస్తున్నాయని వేదిక తెలిపింది. 2019-20లో మొత్తం బడ్జెట్‌లో 5.44 శాతంగా ఉన్న వ్యవసాయ వాటా, ఈ ఏడాది కేవలం 3.04 శాతానికి పడిపోయిందని గుర్తుచేసింది. మొత్తం బడ్జెట్ పరిమాణం పెరిగినా, వ్యవసాయ రంగానికి కేటాయించిన నిధులు తగ్గాయని పేర్కొంది.

ఆర్థిక వృద్ధికి కీలకమైన రంగాల జాబితాలో వ్యవసాయానికి చోటు లేకపోవడం ఆశ్చర్యకరమని వేదిక తెలిపింది. అలాగే “సబ్ కా సాథ్, సబ్ కా వికాస్” కింద రైతులను దివ్యాంగులు, మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలతో బాధపడేవారితో కలిపి ప్రస్తావించడం ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యతలను చూపిస్తోందని వ్యాఖ్యానించింది.

2025-26లో వ్యవసాయానికి కేటాయించిన నిధులు పూర్తిగా ఖర్చు కాకపోవడం మరో సమస్యగా పేర్కొంది. ప్రకటించిన నిధుల కంటే తక్కువ మొత్తమే ఖర్చవుతుండటంతో వాస్తవ వ్యయంలో వ్యవసాయ వాటా మరింత తగ్గే పరిస్థితి ఉందని తెలిపింది.

ఈ బడ్జెట్‌లో అనేక వ్యవసాయ పథకాలకు నిధులు తగ్గాయని వేదిక వివరించింది. గత ఏడాది ప్రకటించిన పప్పుధాన్యాలు, కూరగాయలు, పండ్లకు సంబంధించిన మిషన్లకు ఈసారి సున్నా కేటాయింపులు ఇవ్వడం వల్ల అవి అమలు కాలేదని తెలిపింది. వ్యవసాయ కార్మికులపై బడ్జెట్ ప్రసంగంలో ఎలాంటి ప్రస్తావన లేకపోవడం కూడా ఆందోళనకరమని పేర్కొంది.

రైతుల ఆదాయాన్ని రెట్టింపు చేస్తామన్న హామీ నెరవేరకపోయినా, ఇప్పుడు AI ఆధారిత సాధనాల ద్వారా ఆదాయం పెంచుతామన్న ప్రతిపాదన చిన్న రైతులకు ఉపయోగపడదని వేదిక అభిప్రాయపడింది. అధిక విలువ కలిగిన పంటలపై దృష్టి పెట్టడం కొద్దిమందికే లాభమని తెలిపింది.

మత్స్య రంగం, పంట భీమా, భూగర్భ జలాల సంరక్షణ, సూక్ష్మ సేద్యం వంటి అంశాల్లో కూడా కేటాయింపులు తగిన స్థాయిలో లేవని వేదిక వివరించింది. వాతావరణ మార్పుల వల్ల నష్టాలు పెరుగుతున్న వేళ పంట భీమా నిధులు తగ్గించడం సరైన నిర్ణయం కాదని పేర్కొంది. పోషకాహార పథకాలకు కేటాయింపులు తగ్గడంపై కూడా ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.

ఈ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో, కేంద్ర ప్రభుత్వం వ్యవసాయ రంగ ప్రాధాన్యతను పునఃపరిశీలించాలని రైతు స్వరాజ్య వేదిక కోరింది. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రైతులు తమ హక్కుల కోసం వాస్తవాలను గుర్తించి స్పందించాలని వేదిక పిలుపునిచ్చింది.