ఎటు చూసినా పచ్చని అడవులు… కొండల మధ్య మెరిసే జలాశయం… అరుదైన పక్షుల కిలకిలరావాలు… ప్రకృతి ఒడిలో విశ్రాంతి తీసుకోవాలనుకునే ప్రతి ఒక్కరినీ తనవైపు లాగేస్తోంది పులిగుండాల ప్రాజెక్ట్. ఖమ్మం జిల్లాలోని కనకగిరి అటవీ ప్రాంతంలో ఏర్పాటైన ఈ పర్యావరణ పర్యాటక కేంద్రం, జీవవైవిధ్యంతో నిండిన ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని దగ్గరగా అనుభవించే అరుదైన అవకాశాన్ని అందిస్తోంది.
పచ్చని కొండలు, వలస పక్షులు, వన్యప్రాణులతో కూడిన జీవవైవిధ్యంతో కూడిన 40 ఎకరాల్లో విస్తరించిన సుందరమైన జలాశయం పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటోంది.బోటింగ్, ప్రకృతి బాటలు, పక్షులను వీక్షించే టవర్లు, సఫారీ మార్గాలతో కూడిన ప్రకృతి పరిరక్షణ పార్కు రా రమ్మని పర్యాటకులను పిలుస్తోంది. తెలంగాణలోని ఖమ్మం జిల్లాలోని తల్లాడ శ్రేణి కనకగిరి రిజర్వ్ ఫారెస్ట్ బ్లాక్లో ఉన్న పులిగుండల ప్రాజెక్ట్ అందరినీ ఆకట్టుకుంటోంది.సందర్శకుల కోసం తాత్కాలిక ఎకో-కాటేజీలు, క్యాంపింగ్ స్థలాలు, వీక్షణ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేశారు.
ప్రపంచ అటవీ దినోత్సవం మార్చి 21వ తేదీ సందర్భంగా సుస్థిర భవిష్యత్తు కోసం మన అడవులను రక్షించడానికి, సంరక్షించడానికి తాము కట్టుబడి ఉన్నామని, రాబోయే తరాల కోసం ప్రకృతిని కాపాడుతున్నామని ఖమ్మం డివిజనల్ ఫారెస్ట్ ఆఫీసర్ సిద్ధార్థ్ విక్రమ్ సింగ్ చెప్పారు. ప్రపంచ పిచ్చుకల దినోత్సవం2026 సందర్భంగా పిచ్చుకల పునరాగమనం కోసం వాటి ఆవాసాలను పరిరక్షించడానికి, జీవావరణ వ్యవస్థలను పునరుద్ధరించడానికి అటవీ శాఖ చర్యలు తీసుకుందని డీఎఫ్ఓ పేర్కొన్నారు.దట్టమైన అడవులు, కొండల విశాల దృశ్యాలు, విభిన్న జంతుజాలం, సందర్శకుల మౌలిక సదుపాయాలతో, పులిగుండల ప్రాజెక్ట్ ప్రకృతి ప్రేమికులకు పర్యావరణ పర్యాటక కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందుతోంది.
పులిగుండాలలో పక్షి వీక్షణ కేంద్రం ప్రారంభం
తెలంగాణలోని పులిగుండాల పర్యావరణ పర్యాటక ప్రదేశంలో 65 జాతుల పక్షులను వీక్షించడానికి ప్రత్యేకంగా ఒక పక్షి వీక్షణ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 2025 పర్యావరణ పర్యాటక ప్రాజెక్టులో భాగంగా చేపట్టిన ఈ కార్యక్రమం వన్యప్రాణుల సంరక్షణను ప్రోత్సహించడానికి ట్రెక్కింగ్ మార్గాలు, విలాసవంతమైన కాటేజీలు, టెంట్ క్యాంపింగ్, ఫారెస్ట్ సఫారీలను ఏర్పాటు చేశారు.ఖమ్మం, కొత్తగూడెం జిల్లాల్లో విస్తరించి ఉన్న కనకగిరి రిజర్వ్ ఫారెస్ట్ బ్లాక్లోని పులిగుండల ప్రాజెక్ట్, గొప్ప జీవవైవిధ్యానికి, పర్యావరణ ప్రత్యేకతకు ప్రసిద్ధి చెందింది. 20,000 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉన్న ఈ అడవిలో 65 రకాల పక్షులను గుర్తించారు.
బర్డ్ వాచింగ్ క్యాబిన్
ప్రకృతి ప్రేమికులు, పరిశోధకులు, పక్షి పరిశీలకులు క్యాబిన్లోని గాజు కిటికీల ద్వారా బైనాక్యులర్లు లేదా కెమెరాల సహాయంతో పక్షులను, వాటి ఆవాసాలను, జీవనశైలిని, ప్రవర్తనను గమనించేందుకు వీలుగా ఈ సదుపాయాన్ని రూపొందించారు.పక్షుల సహజ పర్యావరణానికి గానీ, చుట్టుపక్కల జీవావరణ వ్యవస్థకు గానీ ఎలాంటి ఆటంకం , హాని కలిగించకుండా సందర్శకులు పక్షులు అందించే సౌందర్యాత్మక ఆనందాన్ని పొందవచ్చని జిల్లా అటవీ అధికారి సిద్ధార్థ్ విక్రమ్ సింగ్ చెప్పారు.పులిగుండాల ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదించడానికి, మన సహజ వారసత్వ సంపద పరిరక్షణలో పాలుపంచుకోవడానికి ప్రకృతి ప్రేమికులందరినీ ఆహ్వానిస్తున్నట్లు డిఎఫ్ఓ చెప్పారు.పులిగుండాల-బెండలప్డూ మార్గంలోని హస్తల వీరన్న విగ్రహం సమీపంలో ఉన్న ఒక చెరువు దగ్గర ఈ క్యాబిన్ను నిర్మించారు. తెలంగాణలో తొలిసారిగా నీలగిరి కింగ్ఫిషర్ను ఈ చెరువు వద్దనే గుర్తించినట్లు పులిగుండాల అటవీశాఖ అధికారులు తెలిపారు.
ఎన్నెన్నో రకాల పక్షులు
ఈ అడవుల్లో నల్ల రెక్కల పైక్, ఎర్ర పిట్ట, తెల్ల పిరుదుల మునియా, నీలి కంఠం నీలి ఫ్లైక్యాచర్, నల్ల పిరుదుల శ్యామ వంటి పక్షి జాతులు కనిపిస్తాయి. ఊదా రంగు కొంగ,ఇండియన్ ప్యారడైజ్ ఫ్లైక్యాచర్,ప్లం-హెడెడ్ రామచిలుక,రోజ్-రింగ్డ్ రామచిలుక,గ్రేటర్-రాకెట్ టెయిల్డ్ డ్రోంగో,పైడ్ కింగ్ ఫిషర్,ఈస్టర్న్ క్యాటిల్ ఎగ్రెట్ , కామన్ కింగ్ ఫిషర్ ,టికెల్స్ బ్లూ ఫ్లైక్యాచర్, వైట్-త్రోటెడ్ కింగ్ ఫిషర్,వైట్-రమ్ప్డ్ షామా,ఏషియన్ కోయల్, కామన్ హాక్-కుకూ జాతుల పక్షులున్నాయి.
చేపలను వేటాడే పక్షులు
పులిగుండల సరస్సులో విశాలమైన జలాశయాలు, చిత్తడి నేలల అంచులు, చుట్టుపక్కల ఉన్న అటవీ ఆవాసాలు కలగలిసి ఉండటం వల్ల, ఇక్కడ అనేక రకాల చిత్తడి, అటవీ పక్షులు నివసిస్తున్నాయి. పర్పుల్ హెరాన్ మరియు గ్రే హెరాన్ వంటి పెద్ద నీటి పక్షులు ఈ సరస్సును తరచుగా సందర్శిస్తుంటాయి. ఇవి అంచుల వెంబడి చేపలను వేటాడుతూ కనిపిస్తాయి. అదే సమయంలో బ్లాక్-వింగ్డ్ స్టిల్ట్స్ అనే పక్షులు బయటపడిన బురద నేలల్లో చురుకుగా ఆహారం కోసం వెతుకుతాయి. ఇక్కడ కింగ్ఫిషర్లు ఒక ప్రత్యేక ఆకర్షణ. కామన్, వైట్-త్రోటెడ్, పైడ్, ఆకట్టుకునే బ్లూ-ఇయర్డ్ కింగ్ఫిషర్లు నీటి అంచున వేటాడుతూ తరచుగా కనిపిస్తుంటాయి.
అడవులు, పక్షులు, వన్యప్రాణులను కాపాడుకుంటూ పర్యాటకాన్ని అభివృద్ధి చేసే మంచి నమూనాగా పులిగుండాల ప్రాజెక్ట్ నిలుస్తోంది. ప్రకృతి అందాలను ఆస్వాదిస్తూ, వాటి పరిరక్షణలో భాగస్వాములు కావాలనుకునే ప్రతి ఒక్కరికీ ఇది ఒక అద్భుత గమ్యం. రాబోయే తరాలకు సహజ సంపదను అందించాలంటే, ఇలాంటి పర్యావరణ పర్యాటక కేంద్రాలను సందర్శించడం మాత్రమే కాకుండా వాటి సంరక్షణలో మనమూ భాగస్వాములు కావాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.
