బిజెపి దెబ్బకు కొట్టుకుపోతున్న జనతా పరివార్ ప్రాంతీయ మొనగాళ్లు...

అత్యవసర పరిస్థితి నుంచి పుట్టిన శక్తి

1975లో ఇందిరా గాంధీ విధించిన అత్యవసర పరిస్థితి దేశ రాజకీయాల్లో పెద్ద మలుపు తీసుకువచ్చింది. కాంగ్రెస్ వ్యతిరేక శక్తులు ఒక్కటై జనతా పార్టీగా ఏర్పడి 1977లో అధికారంలోకి వచ్చాయి. అయితే కాలక్రమేణా ఆ జనతా పార్టీ కూడా విభజన చెందుతూ అనేక ప్రాంతీయ పార్టీలుగా మారింది. వాటిలో జేడీ(యు), జేడీ(ఎస్), ఆర్జేడీ, బిజు జనతాదళ్ వంటి పార్టీలు ప్రముఖంగా నిలిచాయి. వీటిని నడిపించిన వాళ్లంతా సోషలిస్టు రాజకీయాల నేపథ్యం ఉండటంతో ప్రాంతీయ నేతలుగా నెగ్గారు. వారి యుగం ముగిసింది.

ఎన్డీఏ వైపు అడుగులు

ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో జేడీ(యు) మరియు జేడీ(ఎస్) రెండు పార్టీలూ బీజేపీ నేతృత్వంలోని ఎన్డీఏ కూటమిలో చేరాయి. ఉనికికోసం బిజెపి మీద ఆధారపడటం మొదలయింది. దీంతో ఒకప్పుడు స్వతంత్ర రాజకీయ శక్తులుగా నిలిచిన ఈ పార్టీలు ప్రత్యేక గుర్తింపు కోల్పోయాయి. 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల తర్వాత ఈ ధోరణి మరింత బలపడింది. ఈ రెండు పార్టీలలు బీజేపీ ఉపగ్రహాలు అయ్యా యి.

పాత నాయకుల యుగానికి ముగింపు

జేడీ(ఎస్) వ్యవస్థాపకుడు హెచ్.డి. దేవెగౌడ వృద్ధాప్యంలోకి వెళ్లారు. ఆయన కుమారుడు హెచ్.డి. కుమారస్వామి ప్రస్తుతం కేంద్ర మంత్రివర్గంలో ఉన్నారు. ఆయన భవిష్యత్తు బిజెపి చేతుల్లో ఉంది. మరోవైపు బీహార్‌లో జేడీ(యు) నేత నితీష్ కుమార్ కూడా క్రియాశీల రాజకీయాల నుంచి నెమ్మదిగా తప్పుకుంటున్నట్లు సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఇది కేవలం నాయకత్వ మార్పు కాదు. ఒకప్పుడు బలంగా ఉన్న సోషలిస్ట్, లౌకిక రాజకీయాల బలహీనతకు ఇది సంకేతమని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

ఒడిశాలో బిజేడీ సవాళ్లు

జనతా పరివార్ నుంచి పుట్టిన మరో ముఖ్యమైన పార్టీ బిజు జనతాదళ్. ఒక నాటి కేంద్ర మంత్రి బిజు పట్నాయక్ వారసుడిగా ఆయన కుమారుడు నవీన్ పట్నాయక్ ఈ పార్టీని స్థాపించారు. దాదాపు 24 సంవత్సరాలు ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన ఆయన ఒదిశా రాజకీయాలను దాదాపు రెండు దశాబ్దాల పాటు ప్రభావితం చేశారు.

అయితే 2024 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఓటమి తర్వాత బిజేడీ భవిష్యత్తుపై అనిశ్చితి పెరిగింది. పార్టీ లోపల కూడా అసంతృప్తి స్వరాలు వినిపిస్తున్నాయి. ఈ పరిస్థితి కొనసాగితే ఒడిశాలో బీజేపీకి మరింత అవకాశాలు కలగవచ్చని రాజకీయ పరిశీలకులు చెబుతున్నారు.

బీహార్‌లో ఆర్జేడీ పోరాటం

బీహార్‌లో జనతా కుటుంబం నుంచి వచ్చిన మరో పార్టీ రాష్ట్రీయ జనతాదళ్. లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్ స్థాపించిన ఈ పార్టీకి ఇప్పుడు ఆయన కుమారుడు తేజస్వి యాదవ్ నాయకత్వం వహిస్తున్నారు.

తేజస్వి యాదవ్ ఇప్పటికే పార్టీ బాధ్యతలు చేపట్టినా, రాష్ట్రంలో బీజేపీ పెరుగుతున్న ప్రభావాన్ని ఎదుర్కోవడం అతనికి పెద్ద సవాలుగా మారింది.

కర్ణాటకలో జేడీ(ఎస్) పరిస్థితి

కర్ణాటకలో జేడీ(ఎస్) కథ కొంత భిన్నంగా ఉంది. ఈ పార్టీకి ప్రధాన బలం దక్షిణ కర్ణాటకలోని వోక్కలిగ కుల సమాజం. ఈ సామాజిక ఆధారం వల్ల పార్టీ ఇప్పటికీ కొంత రాజకీయ ప్రాధాన్యతను నిలుపుకుంటోంది.

హెచ్.డి. దేవెగౌడ ఇటీవల చేసిన వ్యాఖ్య కూడా రాజకీయంగా ఆసక్తికరంగా మారింది. “కుమారస్వామి మళ్లీ ముఖ్యమంత్రి కావాలా లేదా అన్నది ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, హోంమంత్రి అమిత్ షా చేతుల్లో ఉంది” అని ఆయన అన్నారు.

తగ్గుతున్న ప్రభావం

ఒకప్పుడు కర్ణాటక రాజకీయాల్లో కింగ్‌మేకర్‌గా నిలిచిన జేడీ(ఎస్) ప్రభావం గత పదిహేనేళ్లుగా క్రమంగా తగ్గుతోంది.

కుమారస్వామి కుమారుడు నిఖిల్ కుమారస్వామి వరుస ఎన్నికల్లో ఓడిపోవడం కూడా పార్టీ బలహీనతకు ఉదాహరణగా చెప్పబడుతోంది.

వివాదాల ప్రభావం

ఇటీవలి కాలంలో గౌడ కుటుంబంపై వచ్చిన వివాదాలు కూడా జేడీ(ఎస్) ప్రతిష్టను దెబ్బతీశాయి. ముఖ్యంగా ప్రజ్వల్ రేవణ్ణపై వచ్చిన లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణలు దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు దారితీశాయి.

ఈ సంఘటనలతో బీజేపీ–జేడీ(ఎస్) కూటమి భవిష్యత్తుపై కూడా సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

పెరుగుతున్న బీజేపీ ప్రభావం

రాజకీయ విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, బీజేపీ సంస్థాగత బలం, స్పష్టమైన సిద్ధాంతం, బలమైన ఎన్నికల యంత్రాంగం వల్ల దేశ రాజకీయాల్లో దాని ప్రభావం పెరుగుతోంది.

దీంతో చిన్న ప్రాంతీయ పార్టీలకు రాజకీయ ప్రాధాన్యతను నిలబెట్టుకోవడం కష్టమవుతోంది.

మాజీ మంత్రి ఎం.సి. నానయ్య మాటల్లో చెప్పాలంటే, “1990 తర్వాత ప్రాంతీయ పార్టీలకు జాతీయ పార్టీల పెరుగుతున్న ఆధిపత్యం మధ్య నిలబడటం పెద్ద సవాలుగా మారింది.”

ప్రాంతీయ పార్టీల భవిష్యత్తు

మొత్తానికి చూస్తే, ఒకప్పుడు భారత రాజకీయాల్లో కీలక పాత్ర పోషించిన జనతా పరివార్ సంప్రదాయం ఇప్పుడు బలహీన దశలో ఉంది.

పాత నాయకత్వం వృద్ధాప్యంలోకి వెళ్లింది. కొత్త తర నాయకులు ఆ సంప్రదాయాన్ని పునరుద్ధరిస్తారా? లేక ఈ పార్టీలు క్రమంగా పెద్ద జాతీయ పార్టీలలో కలిసిపోతాయా?

ప్రాంతీయ మొనగాళ్లంతా ఇపుడు బిజెపికి దాసోహం అంటున్నారు. ఈ మార్పుల జనతా పరివార్ కంటే ముందే ఆంధ్రప్రదేశ్ లో మొదలయింది.అక్కడ ఉన్న మూడు ప్రాంతీయ పార్టీలు, తెలుగుదేశం, జనసేన, వైఎస్ ఆర్ కాంగ్రెస్ , బిజెపికి ఎపుడో ఉపగ్రహాలయ్యాయి