హార్మూజ్ పై అమెరికా ఎందుకు పట్టు సాధించలేకపోతోంది?
x

హార్మూజ్ పై అమెరికా ఎందుకు పట్టు సాధించలేకపోతోంది?

ప్రపంచ దేశాల నావికా దళాలను పంపమని ట్రంప్ ఎందుకు ప్రాధేయపడుతున్నారు?


భరణి

అమెరికా, ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్‌ల మధ్య జరుగుతున్న యుద్ధం ప్రపంచంలోని అత్యంత కీలకమైన ఇంధన మార్గాలలో ఒకటైన హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేతకు దారితీసింది. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో దాదాపు 20 శాతం ప్రతిరోజు ఇక్కడి నుంచే వెళ్తుంది.

ఇక్కడి నుంచి అమెరికా, దాని మిత్రదేశాల నుంచి వెళ్లే పడవలపై దాడులు చేస్తామని ఇరాన్ హెచ్చరించింది. దానితో గల్ప్ నుంచి సరఫరా అయ్యే ముడిచమురుకు తీవ్ర ఆటంకం ఏర్పడింది. వాణిజ్య నౌకలపై వారాల తరబడి దాడులు, చమురు రవాణాకు అంతరాయాలు ఏర్పడిన నేపథ్యంలో, ఈ మార్గాన్ని సురక్షితం చేయడానికి ప్రపంచ నావికా దళ కూటమిని ఏర్పాటు చేయాలని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రతిపాదించారు.


ఈ ప్రతిపాదన ఒక పెద్ద చర్చకు దారితీసింది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన నావికాదళం అమెరికా వద్ద ఉన్నప్పుడు, అది సొంతంగా ఈ జలసంధిని ఎందుకు సురక్షితం చేసుకోలేకపోతోంది? దానికి కారణాలు ఏంటో చూద్దాం.

ఉమ్మడి కూటమి ప్రణాళిక..

ఈ జలసంధి గుండా వెళ్లే చమురు ట్యాంకర్లకు రక్షణగా తమ నౌకాదళ నౌకలను మోహరించాలని చైనా, జపాన్, దక్షిణ కొరియా, ఫ్రాన్స్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, ఇతర నాటో మిత్రదేశాలతో సహా ప్రధాన శక్తులను ట్రంప్ కోరారు.
ఆన్‌లైన్‌లో చేసిన పోస్ట్ లో ట్రంప్ ఏమన్నారంటే.. ఈ జలసంధి ద్వారా చమురు రవాణాపై ఆధారపడిన దేశాలు ఈ మార్గాన్ని రక్షించడానికి యుద్ధనౌకలను అందించాలని, అమెరికా ప్రధాన సైనిక మద్దతును అందిస్తుందని ప్రకటించారు.
"ఇతర దేశాలు మనతో కలిసి అక్కడ పహారా కాస్తే బాగుంటుంది... ఆ దేశాలు వచ్చి తమ భూభాగాన్ని తామే కాపాడుకోవాలని నేను డిమాండ్ చేస్తున్నాను," అని ట్రంప్ అన్నారు. ఆ జలసంధి గుండా వెళ్లే చమురుపై అమెరికా ఎక్కువగా ఆధారపడదని, కానీ మిత్రదేశాల కోసం ఆ మార్గానికి భద్రత కల్పిస్తూనే ఉందని ఆయన అన్నారు.
"బహుశా మనం అక్కడ అసలు ఉండకూడదేమో అని వాదించవచ్చు, ఎందుకంటే మనకు దాని అవసరం లేదు... ప్రపంచంలో ఎక్కడైనా సరే మనమే నంబర్ వన్ ఉత్పత్తిదారులం," అని ట్రంప్ అన్నారు. అయితే అమెరికానే ప్రపంచ సూపర్ పవర్ అయితే.. పహరా కోసం పక్కదేశాల సాయం ఎందుకు కోరినట్లు?

భౌగోళిక సవాలు..

మొదటి అంశం ఏంటంటే హార్ముజ్ జలసంధికి భద్రత కల్పించడం కష్టంగా మారింది. అమెరికా నౌకాదళం 11 విమాన వాహక నౌకాదళ బృందాలను, వందలాది యుద్ధనౌకలను, వేలాది విమానాలను అక్కడ మోహరించింది. అమెరికా శక్తితో పోలిస్తే ఇరాన్ బలం అసలు లెక్కలోకి రాదు.
కానీ అక్కడ ఉన్న భౌగోళిక సమీకరణం దాని బలాన్ని ఏమాత్రం ప్రదర్శించలేకుండా చేస్తోంది. హోర్ముజ్ జలసంధి అత్యంత ఇరుకైన ప్రదేశంలో కేవలం కొన్ని డజన్ల కిలోమీటర్ల వెడల్పు మాత్రమే ఉంటుంది. భారీ చమురు ట్యాంకర్లు ఉపయోగించే రవాణా మార్గాలు మరింత ఇరుకుగా ఉంటాయి. ప్రవేశించే ఓడలకు సుమారు మూడు కిలోమీటర్ల వెడల్పు, నిష్క్రమించే ఓడలకు కూడా అంతే వెడల్పు ఉంటాయి.
ఇది ఒక అడ్డంకిని సృష్టిస్తుంది. ఇరాన్‌కు, ఈ జలసంధి గుండా వెళ్లే నౌకలు నిర్దిష్ట మార్గాలలో నెమ్మదిగా కదులుతాయి కాబట్టి అవి సులువుగా ఇరాన్ కు లక్ష్యంగా మారతాయి.

ట్యాంకర్ల ప్రమాదాలు

చమురు ట్యాంకర్లు నెమ్మదిగా, తరచుగా గంటకు 30 కిలోమీటర్ల కంటే తక్కువ వేగంతో కదులుతాయి. అందువల్ల ఇరాన్ సమీప తీరప్రాంతం నుంచి ప్రయోగించే క్షిపణులు, డ్రోన్లు లేదా సముద్ర మందుపాతరలకు అవి లక్ష్యాలుగా మారతాయి.
ఈ దాడులు నౌకా మార్గాలకు సమీపంలో ఉన్న భూ-ఆధారిత వ్యవస్థల నుంచి ప్రారంభం కావచ్చు కాబట్టి, రక్షక దళాలకు స్పందించడానికి కేవలం కొన్ని సెకన్లు మాత్రమే సమయం ఉంటుంది. కొన్ని విజయవంతమైన దాడులు కూడా తీవ్ర పరిణామాలకు దారితీయవచ్చు.
ఒకవేళ ఆ ఇరుకైన మార్గంలో ట్యాంకర్ తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నా లేదా మునిపోయినా, అది నౌకా మార్గాన్ని అడ్డుకుని, ప్రపంచ చమురు సరఫరాకు మరో అంతరాయంగా మారవచ్చు.

బీమా సదుపాయాల నిరాకరణ..

హార్ముజ్ ద్వారా వెళ్లే నౌకలకు అతిపెద్ద అడ్డంకి బీమా సదుపాయం నిరాకరించడమే. ఇవి క్షిపణులు లేదా నావికా మందుపాతరల కంటే ఎక్కువ ప్రభావాన్ని చూపిస్తున్నాయి. బీమా సంస్థలు ప్రమాదాన్ని భరించడానికి నిరాకరిస్తే, నౌకా రవాణా సంస్థలు తమ నౌకలను యుద్ధ ప్రాంతంలోకి పంపే అవకాశం లేదు.
అంటే, అమెరికా నావికాదళం రక్షణగా ఉన్నప్పటికీ, ఆ ప్రాంతం గణనీయంగా సురక్షితమైతే తప్ప వాణిజ్య నౌకలు ఆ జలసంధికి తిరిగి రావు. ఆ మార్గాన్ని నిజంగా సురక్షితం చేయాలంటే, అమెరికా బహుశా ఇరాన్ భూ-ఆధారిత క్షిపణి, దాని దాడి సామర్థ్యాలను నాశనం చేయాలి లేదా నిర్వీర్యం చేయాలి, ఇది చాలా పెద్ద సైనిక చర్య.
ప్రపంచ స్పందన ఇప్పటివరకు, ట్రంప్ ప్రతిపాదించిన సంకీర్ణం కోసం యుద్ధనౌకలను పంపడానికి ఏ దేశమూ బహిరంగంగా అంగీకరించలేదు. అమెరికాకు చెందిన పలు కీలక మిత్రదేశాలు ఇప్పటికే నిరాకరించాయి.
యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ తాము ప్రత్యామ్నాయాలను సమీక్షిస్తున్నామని చెప్పింది కానీ నావికాదళ నౌకలను మోహరించడానికి సిద్ధంగా లేదు. ఫ్రాన్స్ తన సైనిక వైఖరి రక్షణాత్మకంగానే ఉంటుందని, ఇరాన్‌పై యుద్ధంలో పాల్గొనబోమని పేర్కొంది. జపాన్ కూడా రక్షణ నౌకలను పంపడానికి వెనకంజ వేసింది.
జపాన్ ప్రధాన మంత్రి సనాయ్ తకైచి మాట్లాడుతూ.. దేశం చట్టపరమైన పరిధిలో తన ప్రత్యామ్నాయాలను అంచనా వేస్తోందని అన్నారు. "మాకు ఇంకా అలాంటి అభ్యర్థనలు ఏవీ అందనందున... జపాన్ ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం ఎలాంటి అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలో పరిశీలిస్తోంది," అని తకైచి అన్నారు. జలసంధిని తిరిగి తెరవడంలో సహాయపడటానికి నౌకాదళ నౌకలను పంపబోమని ఆస్ట్రేలియా ఇప్పటికే తన వైఖరిని స్పష్టం చేసింది.

ఆసియా శక్తులు

రెండు ప్రధాన ఆసియా శక్తులు ఈ ప్రతిపాదనకు అంగీకరించలేదు. గల్ఫ్ ప్రాంతం నుంచి తన చమురులో సుమారు 70 శాతం దిగుమతి చేసుకునే దక్షిణ కొరియా, పరిస్థితిని నిశితంగా పర్యవేక్షిస్తున్నామని, ఇంధన సరఫరా మార్గాలను రక్షించడానికి చర్యలను పరిశీలిస్తున్నామని చెబుతోంది. ఈ కూటమిలో చేరడానికి చైనా కూడా అంగీకరించలేదు. దానికి బదులుగా, బీజింగ్ తక్షణమే ఘర్షణలను ముగించాలని పిలుపునిచ్చింది. స్థిరమైన ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలను నిర్ధారించాలని అన్ని పక్షాలను కోరింది.

ఇరాన్ ఏమంటోంది..

హోర్ముజ్ జలసంధి పూర్తిగా మూసివేయబడలేదని ఇరాన్ చెబుతోంది. అమెరికా - ఇజ్రాయెల్‌కు చెందిన నౌకలకు మినహా, అంతర్జాతీయ నౌకాయానానికి ఈ మార్గం తెరిచే ఉందని ఇరాన్ అధికారులు చెబుతున్నారు. కొనసాగుతున్న సంఘర్షణ సమయంలో జలసంధిపై ఆంక్షలను ఒక సాధనంగా ఉపయోగించుకోవచ్చని ఇరాన్ నాయకత్వం కూడా భావిస్తోంది.
ఇరాన్ నౌకాదళ శక్తి సామర్థ్యాలు నాశనమయ్యాయన్న వాదనలను ఇరాన్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ నౌకాదళ కమాండర్ అలీరెజా తంగ్సిరి తోసిపుచ్చారు. హోర్ముజ్ జలసంధి దిగ్బంధించబడలేదని, కానీ ఇరాన్ నియంత్రణలోనే ఉందని ఆయన అన్నారు.

అనిశ్చితంగా చమురు రవాణా

ప్రస్తుతానికి, హార్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రమాదకరమైన సముద్ర ఘర్షణ ప్రాంతాలలో ఒకటిగా ఉంది. ట్రంప్ ప్రతిపాదించిన సంకీర్ణం ఈ కీలకమైన చమురు మార్గాన్ని తిరిగి తెరిచి, భద్రపరచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
కానీ బలమైన అంతర్జాతీయ మద్దతు లేకుండా ఇరాన్ ఇప్పటికీ సమీప భూభాగం నుంచి దాడులు చేయగల సామర్థ్యం కలిగి ఉన్నందున - ఈ మార్గాన్ని రక్షించడం అనుకున్నంత సులభం కాదు, చాలా కష్టతరం కావచ్చు. ఎందుకంటే ఈ సంఘర్షణలో, ఇరాన్ తప్పనిసరిగా జలసంధిని పూర్తిగా నియంత్రించాల్సిన అవసరం లేదు. ప్రపంచం దానిని ఉపయోగించకుండా చాలా ప్రమాదకరంగా మార్చితే చాలు.
Read More
Next Story